Mula nang iluwal ang unang timpalak sa pagsulat ng tula sa Filipino ng dating Surian ng Wikang Pambansa (SWP) noong 1963 hanggang 1983, ang pamagat ng timpalak ay nakilala sa payak na pangalan nitong – ang TALAANG GINTO SA TULA.

Nagkaroon ng pagbabago sa pangalan ng timpalak noong 1984 matapos lagdaan ng noo’y direktor ng SWP, Atty. Ponciano B.P. Pineda at ng dating Kalihim ng Ugnayang Panlabas, Manuel Collantes ang isang memorandum ng kasunduan. Ayon sa kasunduan, ang Jorge Collantes Foundation ang siyang magkakaloob ng gantimpalang salapi sa mga magwawagi sa naturang timpalak.

Nang taon ding iyon, ang pangalan ng timpalak sa tula ay naging TALAANG GINTO: GAWAD SURIAN SA TULA-GANTIMPALANG COLLANTES. Idinagdag ang salitang Gawad Surian bilang pagkilala sa tanggapan na mula’t sapul ay siyang nagpasimuno ng pagtataguyod ng timpalak. Idinagdag din ang “Gantimpalang Collantes” bilang pagkilala sa Jorge Collantes Foundation na nagkakaloob ng gantimpalang salapi sa naturang timpalak.

Noong 1987, bilang pag-alinsunod sa Atas Tagapagpaganap Blg. 117, ang dating SWP ay naging Linangan ng mga Wika sa Pilipinas (LWP). Subalit nagbago man ng pangalan ang tanggapan, hindi na pinalitan ang ngalan ng timpalak dahil mayroon na itong kasaysayan: Dalawampu’t Limang (25) taon na noong 1987 ang timpalak at isa nang tradisyon sa panulaang Filipino.

Noong 1991, sa bisa ng R.A. 7104 ay binuwag ang noo’y  Linangan ng mga wika sa Pilipinas at kapalit nito’y nilikha ang Komisyon sa Wikang Filipino (KWF). Hindi na rin pinalitan ng bagong pamunuan ang pangalan ng timpalak.

Noong 2008, makaraan ang Dalawampu’t Limang (25) taon ng pagiging ka-tagapagtaguyod ng Jorge Collantes Foundation mula 1984 hanggang 2008, ay opisyal na nagpasabi ang pamilya Collantes sa noo’y bagong upong OIC ng KWF, Jose Laderas Santos na huling taon (2008) na iyon ng pagkakaloob nila ng tulong pinansiyal para sa dalawang timpalak (tula at sanaysay) ng Komisyon sa Wikang Filipino.

Bago pumasok ang 2009, naging mapalad ang tanggapan na makatagpo kaagad ng isang masasandalang ka-tagapagtaguyod sa katauhan ni KWF Komisyoner Antonio Laperal Tamayo at ng Dr. Jose de Guzman Tamayo Foundation, kahit pa sabihing ang sinasagot lamang nila ay ang papremyong salapi, tropeo, at plake para sa timpalak sa TALAANG GINTO SA TULA.

Tatlong Taon (2009-2011) nang nagkakaloob ng tulong pinansiyal ang Dr. Jose de Guzman Tamayo Foundation at umaasa ang KWF na mahaba pang taon ang pagsasamahan ng dalawang panig.

Sa kasalukuyan, wala pa ring kupas ang timpalak. Para sa mga kalahok, ang mapabilang ang pangalan sa mahabang listahan ng mga magwawagi sa prestihiyosong TALAANG GINTO ay sapat ng karangalan para sa kanila.  Gayunman, nananatiling buhay ang ningas ng pag-asa sa puso ng mga ito na balang araw ay masusungkit din nila ang kaganapan ng kanilang minimithi – ang titulong “Makata ng Taon.”

Patunay rito ang hindi matatawarang hatak hanggang sa ngayon ng timpalak na taon-taon ay patuloy na dinudumog ng mga lahok mula sa iba’t ibang panig ng kapuluan.

Ang lahat ng mga nagkagantimpala mula Makata ng Taon hanggang sa mga nagwagi ng Karangalang-banggit sa bawat taon ng timpalak mula 1963 hanggang 2011, ay may kani-kaniyang himig, haraya at sining ng pananaludtod na hindi matatawaran.  Binubuo ito ng nakararaming litaw at premyadong makata at ilang baguhang talino na nang lumaon ay umani pa ng ibayong karangalan at papuri.

Dalawa rito ay naging Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan. Sina Virgilio S. Almario (2003) at Bienvenido L. Lumbera (2006) na walang dudang maituturing na mga muhon at haligi ng Panitikang Filipino sa kasalukuyang panahon.

Si Bienvenido A. Ramos ng Malolos, Bulacan ang unang itinanghal na Makata ng Taon sa kaniyang lahok na “Maynila” sa ginanap na kauna-unahang timpalak sa TALAANG GINTO SA TULA noong 1963.

Ang yumaong Edmundo Libid ay naging embahador ng bansa; samantalang si Edgardo B. Maranan ay naging foreign information officer at editor-in-chief ng The Philippine Newsletter sa Embahada ng Pilipinas sa London (1993-2006).  Sina Rogelio G. Mangahas at Lamberto Antonio ay dalawa sa tatlong tinaguriang tungkong bato ng Panulaang Filipino.

Si Jesus Manuel Santiago ang unang naging Makata ng Taon sa dalawang magkasunod na taon una, noong 1978 sa kaniyang lahok na Sa Pagdalaw ng Pangungulila at iba pang Tula; at pangalawa, noong 1979 sa kaniyang lahok na Nais Kong Likumin ang mga Alabok. Sumunod sa yapak ni Santiago si Ariel Dim Borlongan nang sungkitin ng huli ang titulong Makata ng Taon noong 1995 at 1996 sa kaniyang ipinagwaging mga lahok na Tulambuhay ni Bernardo Carpio at Ulat Pagkapilas sa ‘Las Dudas’ ayon sa pagkakasunod.

Tatlong ulit na itinanghal na Makata ng Taon si Tomas F. Agulto: 1988, Polusyon; 1997, Tulang Haka ng Lumikha kay Pilosopong Tasyo; at 1999, Tagulaylay ng Isang Katipunero.

Nitong nakaraang taon (2011) ay nakamit din ni Louie Jon Sanchez, propesor sa Ingles, Pamantasang Ateneo de Manila, ang titulong Makata ng Taon sa pangatlong pagkakataon. Nagwagi siya ng unang gantimpala sa kaniyang tulang Tulambahay. Nauna rito ay itinanghal siyang Makata ng Taon noong 2006 (Pagninilay sa Larawan ng Isang Monghe) at 2009 (Ang Galit na Kristo).

Dalawang ulit na ring nasungkit ni Genaro Gojo Cruz, guro sa Filipino, Pamantasang De La Salle-Taft, ang titulong Makata ng Taon noong 2004 (Kaganapan) at 2007 (Mga Dala-dalang Dalamhati).

Kabilang din sa mahabang listahan ng mga nagkagantimpala sa Talaang Ginto ang dalawa sa kasalukuyang opisyal ng Komisyon sa Wikang Filipino sa katauhan nina Jose Laderas Santos, Punong Komisyoner, at Roberto T. Añonuevo, Direktor Heneral.

Ang pagbanggit sa ilang personalidad ay hindi nangangahulugan ng pagmamaliit o pagmemenos sa ibang makatang hindi nabanggit ang pangalan. Ang totoo ay uubos lamang ng maraming pahina kung iisa-isahin ang mga nagwagi sa Talaang Ginto – sapat na ang mga nasabi sa unahan na hindi mapasusubalian ang likas na galing, husay, at pagkamalikhain ng mga ito. Ang kanilang mga obra ay buhay na testamento na nagbigay ng prestihiyo, kahulugan at dingal sa mismong timpalak.

Ipinagdiriwang natin ang Ginintuang Anibersaryo ng timpalak sa TALAANG GINTO sa taong ito, at hanggang patuloy na humahabi ng tula ang mga matandang tinali at bagong sibol na makata ay makatitiyak tayong dadagsain ng mga lahok ang ating timpalak taon-taon.

Tumatanggap na ang Komisyon sa Wikang Filipino ng mga lahok para sa timpalak sa Talaang Ginto: Gawad KWF sa Tula-Gantimpalang Antonio Laperal Tamayo 2012.

Ang timpalak ay bukas sa lahat, maliban sa mga kawani ng KWF at kanilang kaanak.
Ang lahok ay kailangang isang (1) tula na orihinal na nasusulat sa Filipino, maaaring may sukat at tugma o nasa anyo ng malayang taludturan. Malaya ang paksa at walang takdang haba.

Bawat lahok ay kailangang may apat na kopyang makinilyado o kompiyuterisado, may dalawang espasyo sa bond paper na may sukat na 8 ½” x 11.”

Hindi tatanggapin ang lahok na ipadadala sa pamamagitan ng email.

Ang mga magwawagi ay tatanggap ng kanilang gantimpala gaya ng sumusunod: Una, P20,000.00 at titulong Makata ng Taon 2012; pangalawa, P15,000.00; pangatlo, P10,000.00 at tropeo bawat isa. Tatanggap din ang tatlong magwawagi ng karangalang-banggit ng P5,000.00 at plake bawat isa. Ang lahok ay maaaring dalhin nang personal o ipadala sa koreo sa: Lupon sa Tula 2011, Komisyon sa Wikang Filipino, 2/F Watson Bldg., 1610 J.P. Laurel St. San Miguel, Manila.

Ang huling araw ng pagsusumite ng lahok ay sa Marso 09, 2012.  Para sa detalye, tumawag sa KWF tel. 736-2519, 736-0315 at 736-2521. I-click para sa pormularyo at tuntunin

“Mapalad tayong lahat na naririto bilang mga bahagi at saksi sa napakamakasaysayang okasyon  ng paghahawi ng tabing ng panandang pangkasaysayan ng KWF dahil naganap ito sa ating panahon.” Bungad ito ni Punong Komisyoner  Jose Laderas Santos  sa kaniyang mensahe sa paghahawi ng tabing ng panandang pangkasaysayan ng Komisyon para sa ika-75 taong  pag-iral ng KWF na ginanap sa harap ng tanggapan nito sa Gusaling Watson, Malacañang, Maynila noong umaga ng Nobyembre 13, 2011.

Binanggit at pinasalamatan ni Chairman Santos ang Pangulong Benigno S. Aquino sa ipinadala nitong pagbati sa KWF. Nagbigay ng mensahe at pagbati sa KWF ang Ama ng Lungsod ng Maynila, Mayor Alfredo S. Lim at gayundin sina dating Senador Heherson Alvarez, Climate Change Commissioner at National Historical Commission of the Philippines executive director Ludovico Badoy.

Pinangunahan nina KWF Punong Komisyoner Jose Laderas Santos at  NHCP executive director Ludovico Badoy ang paghahawi ng tabing ng historical marker ng KWF at gayundin ang paglagda ng dalawang panig sa katibayan ng paglilipat ng Panandang Pangkasaysayan. Pangunahing saksi sa naturang paglalagda sina Atty. Concepcion H. Luis ng KWF at Bb. Carminda R. Arevalo, OIC, Sangay ng Pananaliksik, Paglilimbag at Heraldiya ng NHCP. Samantala, ang paglulunsad ng mga publikasyon ng kWF kaugnay ng ika-75 anibersaryo ng tanggapan ay ginanap sa bulwagan ng KWF sa ikalawang palapag ng tanggapan.

Sa mensahe ni Representative Antonio L. Tinio na binasa ni Madam France Castro, 2nd nominee, ACT Teacher Party List sinabi nito na “… Karangalan naming maging bahagi ng pagpapalimbag at pagpapalaganap ng pang-ika-75  anibersaryong edisyon ng Diksyonaryong Sentinyal ng Wikang Filipino… Umaasa tayo na makatutulong ang diksyonaryong ito sa ating mga guro at estudyante upang maging mga tagapag-ingat at tagapagpayaman ng ating wikang pambansa.”

Bukod sa Diksyonaryong Sentinyal ng Wikang Filipino, inilunsad din ng Sangay ng Leksikograpiya ang Diksiyunaryo na Pang-araw-araw na English-Filipino at proyektong Database: Ang iba pang publikasyon ay ayon sa sumusunod: Sangay ng Impormasyon at Publikasyon (1) Dalumat – Coffee Table Book (2) Lathalain ng KWF sa Ika-75 Taon ng Pagkakatatag (3) Talaang Ginto (4) Opisyal na Korespondensya at (5) KWF Journa; Sangay ng Lingguwistika: (1) Gabay sa Ortograpiyang Filipino (2) Ang Wikang Filipino Bilang Wikang Panlahat at (3) Mga Tanong at Sagot sa Gabay sa Ortograpiyang Filipino; Sangay ng Pagsasalingwika: (1) Glosaryo ng mga Katawagang Pangkasaysayan; Tanggapan ng Punong Komisyoner:  (1) Mga Liham, Tula, at Talumpati ni Ninoy  (2) Blugto (3) Ilang Hiwa ng Kahapon at (4) Iba’t ibang Katawagan ng mga Komersiyal na Isda.

Sa Nobyembre 11, 2011(Biyernes) sa Citystate Tower Hotel, Ermita, Maynila gaganapin ang pagdiriwang ang ika-75 Anibersaryo ng Pagkatatag ng Komisyon sa Wikang Filipino(1936-2011).

Inaasahang dadagsain ng mga naging kawani at opisyal ng tanggapan at mga piling panauhin ang naturang pagtitipon.

Ngayon pa lamang ay sobra na ang pananabik ng ilan sa mga kawani ng KWF sa napipintong reunion.

Para sa kanila masarap isipin na muli nilang makakasama, makakakuwentuhan at makakabalitaan ang mga naging katrabaho nila ng mga nakaraang taon.

Nakatakda ring ilunsad ng KWF sa naturang okasyon ang dictionary database at on-line dictionary.

Ang database ay magsisilbing permanenteng imbakan ng mga nalikom na korpus ng Pilipinas na paglalagakan ng mga monolingguwal na diksiyonaryo, tesauro, ensayklopidya, glosaryo, siyentipikong bokabularyo at mga katulad na leksikograpikong materyales.

Para sa mga dating kawani at opisyal ng KWF na interesadong dumalo sa ika-75 anibersaryo ng KWF, mangyaring tumawag sa telepono bilang 7362524 loc 106 at 7360315.

Matagumpay na idinaos ang Araw ng Gawad sa Bayview Park Hotel, Roxas Blvd., Maynila noong Agosto 31. Tampok sa programa ang pagpaparangal sa mga indibiduwal at institusyong nagbuhos ng kanilang panahon, talino at kakayahan sa pagsusulong, pagpapayabong, at pagpapanatili ng wikang Filipino sa iba’t ibang larangan. Sa araw ding ito kinikilala ang mga nagwagi sa prestihiyosong Gawad KWF sa Sanaysay 2011.

Unang pinarangalan si Edinelda O. Calvario na higit na kilala bilang ‘Dr. E’ o ‘Dr. Edinel’ sa kaniyang mga palatuntunan sa radyo at telebisyon. Kumuha siya ng Master of Science in Alternative Medicine sa Open International University for Complementary Medicine sa nabanggit na unibersidad. Sumunod na pinarangalan si Dr. Pablo E. Subong, Jr, ang kasalukuyang  University President  ng West Visayas State University  (WVSU). Nagkaloob siya ng tulong-pinansiyal sa Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino (PSWF) upang palakasin ang operasyon nito sa pananaliksik-wika sa larangan ng agrikultura, pagsasaka at information technology at patuluyang nagtataguyod ng mga pag-aaral sa katutubong wika sa Iloilo.

Ang programang’HEALING GALING’ (RADYO 5/AKSYON TV/ TV5) ang umani ng pagpaparangal pang-institusyon. Ang naturang Healing Galing ay nagtataguyod ng natural na paggagamutan at nagsisilbing alternatibong programa sa mga manonood at tagapakinig sa kumbensiyonal na programang pangkalusugan na nakatuon sa kanluraning praktika sa medesina. Ginawaran din ng Gawad Jaime C. De Veyra si Felisisimo San Luis (Postumo) para sa hindi matatawarang kontribusyon nito sa wikang Filipino.

Preston N. Chakiwag, Mananaysay ng Taon 2011

Si Preston N. Chakiwag ang itinanghal na “Mananaysay ng Taon 2011” para sa kaniyang piyesang  “Ang Wikang Pambansa sa Pananaw ng isang Igorot.” Si Preston ay tubong Lepanto, Benguet at isang lisensiyadong nurse na nagtapos sa Baguio Central University.

Nakamit naman ni Niles Jordan D. Breis ang pangalawang gantimpala sa kanyang sanaysay na pinamagatang “Tungo sa Minimithing Pagkakaisa at Katotohanan ng Isang Bansang Naglalakbay: Ilang Panimulang Sipat-Nilay Hinggil sa Paksang-Diwa na “Ang Filipino ay Wikang Panlahat, Ilaw at Lakas sa Tuwid na Landas.” Si Niles ay ipinanganak sa Paco, Maynila at lumaki sa Lungsod ng Tabaco, Albay. Tatlong ulit na siyang nagwagi sa Palanca, ikatlong gantimpala sa Sanaysay noong 1999 at 2008 sa tula. Napanalunan niya ang Unang Gantimpala sa Gawad KWF sa Sanaysay noong 2003 at itinanghal na “Makata ng Taon” noong 1994.

Nasungkit naman ni Bayani N. Santos ang Pangatlong Gantimpala para sa sanaysay na pinamagatang “Lihis na Landas sa “Problemang Ingles” at Imperial Manila: Kung Bakit na Wikang Panlahat ang Filipino sa Pagtutuwid ng Pulitika at Lipunan.” Si Bayani na tuwirang apo ni Lope K. Santos ay propesor sa Ingles at Kastila at Journalism sa Manuel Luis Quezon University at founding editor ng kilalang magasing Who. Nagtapos siya ng AB Journalism (cum laude) sa Unibersidad ng Pilipinas, at nagpatuloy ng kaniyang master degree sa Ateneo Graduate School of Business at Netherlands International Intitute of Management.

Dumalo bilang kinatawan ng panauhing pandangal si KGG. Jan Mikael dL. Co, Asst. Executive Secretary at Head, Correpondence Office, Tanggapan ng Pangulo. Ipinabatid nito ang mensahe ng pangulo sa patuloy na pagsuporta sa mga programang pangwika at pananalig sa wikang pambansa bilang instrumento ng pagkakaisa at pag-unlad. Pinakulay naman ng mga mag-aaral ng The National Teachers College ang programa sa ipinbakita nitong iba’t ibang pangkulturang sayaw ng Pilipinas.

Ang palatuntunan ay dinaluhan ng iba’t ibang kinatawan ng samahang pangwika, unibersidad, mga guro at superbisor sa Filipino, at iba pang mga panauhin. Ilang indibiduwal pa ang binigyan ng pagkilala sa programa tulad nina Atty. Mar P. de Asis, pangulo ng University of Eastern Philippines; Dr. Calixta Javier, Pansangay na Superbisor sa Filipino, Lungsod ng Cavite at Dr. Edwin R. Mabilin, Propesor- PNU.